US BILL OF RIGHTS AND FURTHER AMENDMENTS | KARTA PRAW USA ORAZ DALSZE POPRAWKI

POPRAWKA I

Kongres nie będzie tworzyć przepisów o ustanawianiu religii, czy zabraniających jej swobodnego praktykowania; ograniczających wolność mowy bądź prasy, lub prawo ludności do pokojowych zgromadzeń, czy też wnioskowania do rządu o zadośćuczynienie za szkody.

 

POPRAWKA II

Dla bezpieczeństwa wolnego państwa niezbędna jest dobrze wyposażona gwardia; prawo ludności do posiadania i noszenia broni nie będzie naruszane.

 

POPRAWKA III

Żaden żołnierz nie będzie, w czasie pokoju, kwaterowany w jakimkolwiek domostwie bez zgody właściciela; a podczas wojny, jedynie sposobem wyznaczonym prawnie.

 

POPRAWKA IV

Prawo ludności do bezpieczeństwa osoby, domostwa, dokumentów, oraz mienia, od niezasadnych przeszukań i konfiskat, nie będzie naruszane; a żaden nakaz nie zostanie wydany bez realnego powodu, wspartego przysięgą lub ślubowaniem, oraz za dokładnym wskazaniem miejsca do przeszukania i osób bądź obiektów do zatrzymania.

 

POPRAWKA V

Zatrzymanie tytułem zbrodni czy przestępstwa wymaga oświadczenia lub oskarżenia od Wielkiej Ławy, oprócz spraw w siłach lądowych lub marynarce czy gwardii, gdy w służbie czynnej podczas wojny lub publicznego niepokoju; nikt nie będzie wystawiony dwa razy na zagrożenie życia czy zdrowia za ten sam występek; ani skłaniany, w sprawie kryminalnej, aby przeciw sobie świadczyć; ani pozbawiony życia, wolności, czy własności, bez procesu prawnego w sądzie; prywatna własność nie będzie brana na publiczny użytek bez słusznej kompensaty.

 

POPRAWKA VI

We wszelkich sprawach kryminalnych, oskarżony ma prawo do rychłego i publicznego procesu, przy bezstronnej ławie ze stanu i dystryktu gdzie do przestępstwa doszło, który to dystrykt powinien być przedtem prawnie potwierdzony; prawo do informacji o naturze i przyczynie oskarżenia; do konfrontacji ze świadkami przeciwko sobie; do procedury obowiązkowej w celu znalezienia świadków na swoją korzyść, oraz do pomocy prawnej ku swojej obronie.

 

POPRAWKA VII

W procesach wedle prawa zwyczajowego, gdzie wartość sporu przekracza dwadzieścia dolarów, nadal obowiązuje prawo do ławy przysięgłych; a żaden z faktów sądzonych przez ławę nie będzie ponownie badany w żadnym sądzie Stanów Zjednoczonych inaczej, niż prawem zwyczajowym.

 

POPRAWKA VIII

Nie należy nakładać nadmiernych kaucji lub grzywien, bądź też zadawać okrutnych czy niezwykłych kar.

 

POPRAWKA IX

Wyszczególnienie w Konstytucji praw niezbywalnych nie będzie używane w celu zniesienia czy umniejszenia innych praw zachowywanych przez naród.

 

POPRAWKA X

Zdolności prawne nie nadawane przez Konstytucję Stanom Zjednoczonym, a nie zabraniane przez nią stanom poszczególnym, są rezerwowane dla owych stanów i narodu.

 

POPRAWKA XI

Władza sądownicza Zjednoczonych Stanów nie będzie rozciągana na sprawy wedle prawa i słuszności, zakładane lub też w toku, przeciwko jednemu spośród Zjednoczonych Stanów przez obywateli innego stanu, lub obywateli czy poddanych kraju obcego.

 

POPRAWKA XII

Elektorzy spotkają się w swoich stanach i zagłosują przez balotowanie na Prezydenta oraz Wiceprezydenta, z których chociaż jeden nie będzie mieszkańcem tego samego stanu, co oni sami; podadzą w swych balotach imię osoby typowanej na Prezydenta, a w odrębnych balotach osoby typowanej na Wiceprezydenta, oraz sporządzą odrębne listy wszystkich osób wybieranych na Prezydenta, a także wszystkich na Wiceprezydenta, oraz liczbę głosów na każdą, które to listy podpiszą, uwierzytelnią, oraz przekażą zapieczętowane do siedziby rządu Stanów Zjednoczonych, ze skierowaniem do Przewodniczącego Senatu.

 

Przewodniczący Senatu, przy osobistym stawiennictwie Senatu oraz Izby Reprezentantów, otworzy wszystkie certyfikaty, a następnie głosy zostaną policzone.

 

Osoba o najwyższej liczbie głosów na Prezydenta, będzie Prezydentem, o ile liczba ta będzie odpowiadać większości wszystkich mianowanych elektorów; a jeżeli nikt nie będzie mieć takiej większości, spośród osób o najwyższej liczbie głosów, nie więcej jednak niż trzech na liście na Prezydenta, Izba Reprezentantów natychmiastowo wybierze balotem jedną z nich na Prezydenta.

 

Przy wyborze Prezydenta głosy będą jednak uznawane wedle stanów, a reprezentacja każdego będzie mieć jeden głos; kworum w tym celu utworzą pojedynczo lub liczebnie członkowie z dwóch trzecich stanów, a większość zwykła wszystkich stanów wystarczy dla wyboru.

 

Jeżeli Izba Reprezentantów nie wybierze Prezydenta, kiedykolwiek prawo wyboru im by miało przypadać, do dnia czwartego następującego marca, Wiceprezydent będzie pełnić obowiązki Prezydenta, jak w przypadku śmierci lub innej konstytucyjnej niezdolności Prezydenta.

 

Osoba o najwyższej liczbie głosów na Wiceprezydenta będzie Wiceprezydentem, o ile liczba ta będzie odpowiadać większości wszystkich mianowanych elektorów, a jeżeli nikt nie będzie mieć takiej większości, z dwóch osób najwyżej na liście Senat wybierze Wiceprezydenta; kworum na ten cel będą stanowić dwie trzecie całkowitej liczby Senatorów, a większość zwykła liczebności całkowitej wystarczy dla wyboru. Jednak nikt, kto się nie kwalifikuje konstytucyjnie na Prezydenta, nie zakwalifikuje się na Wiceprezydenta Stanów Zjednoczonych.

 

POPRAWKA XIII

Dział 1. Ani niewolnictwo, ani niedobrowolna służba, chyba że nakazana jako kara za przestępstwo orzeczone prawomocnym wyrokiem, nie będą istnieć w Zjednoczonych Stanach, czy jakimkolwiek miejscu pod ich jurysdykcją.

 

Dział 2. Kongres będzie mieć zdolność zaprowadzić ten artykuł stosownymi przepisami.

 

POPRAWKA XIV

Dział 1. Wszystkie osoby urodzone bądź naturalizowane w Stanach Zjednoczonych jak rozpoznaje ich jurysdykcja, są obywatelami Stanów Zjednoczonych oraz stanu zamieszkania. Żaden stan nie utworzy, ani też nie zaprowadzi przepisów umniejszających prawa oraz nietykalność obywateli Stanów Zjednoczonych; nie pozbawi nikogo życia, wolności, czy własności, bez procesu prawnego w sądzie; ani nie odmówi nikomu w swojej jurysdykcji równości wobec prawa.

 

Dział 2. Reprezentanci będą przyznawani pomiędzy poszczególnymi stanami stosownie do liczby mieszkańców, licząc w każdym stanie wszystkich, bez nieopodatkowanych Indian. Jeżeli odmówi się prawa do głosowania na elektorów Prezydenta i Wiceprezydenta Zjednoczonych Stanów, czy też na reprezentantów w Kongresie, na funkcjonariuszy wykonawczych lub sądowniczych stanu, czy członków jego legislatury, mieszkańcom stanu płci męskiej, w wieku lat przynajmniej dwudziestu jeden obywatelom Zjednoczonych Stanów, czy też się to prawo ograniczy, z wyjątkiem udziału w rebelii czy innego przestępstwa, podstawa reprezentacji zostanie tam zredukowana w proporcji między liczbą takich obywateli płci męskiej a tą ogółu obywateli płci męskiej wieku lat przynajmniej dwudziestu jeden, w owym stanie.

 

Dział 3. Nikt nie będzie senatorem lub reprezentantem w Kongresie, elektorem Prezydenta lub Wiceprezydenta, czy mieć posady, cywilnej lub wojskowej, z ramienia Stanów Zjednoczonych czy któregoś stanu, kto złożył przysięgę jako członek Kongresu lub funkcjonariusz Zjednoczonych Stanów, bądź też członek stanowej legislatury, czy wykonawczy bądź sądowniczy funkcjonariusz któregoś stanu, aby wspierać Konstytucję Stanów Zjednoczonych, a wziął udział w insurekcji lub rebelii przeciw nim, bądź udzielił pomocy i wsparcia ich wrogom. Jednak Kongres może, głosami dwóch trzecich obydwu izb, usunąć taką niezdatność.

 

Dział 4. Wielkość długu publicznego Zjednoczonych Stanów jak prawnie uznana, wraz z długami zaciągniętymi na uposażenia i nagrody za służbę w tłumieniu insurekcji czy rebelii, nie będzie kwestionowana. Jednak ani Zjednoczone Stany, ani żaden stan, nie uznają ani nie zapłacą długu czy zobowiązania ku pomocy insurekcji lub rebelii przeciwko Stanom Zjednoczonym, bądź też roszczenia z utraty lub wyzwolenia niewolnika; a długi takie, zobowiązania, czy roszczenia będą uważane za nielegalne i nieważne.

 

Dział 5. Kongres będzie mieć zdolność zaprowadzić, stosownymi przepisami, postanowienia tego artykułu.

 

POPRAWKA XV

Dział 1. Obywatelom Stanów Zjednoczonych prawa do głosowania nie odmówią ani nie ograniczą z uwagi na rasę, kolor skóry, bądź uprzednie poddaństwo, ani Zjednoczone Stany, ani żaden stan.

 

Dział 2. Kongres będzie mieć zdolność zaprowadzić ten artykuł stosownymi przepisami.

 

POPRAWKA XVI

Kongres ma zdolność nakładać, a także pobierać podatki od dochodów, z dowolnego źródła czerpanych, bez zachowania proporcji między stanami, oraz bez względu na jakikolwiek cenzus czy wyliczenie ludności.

 

POPRAWKA XVII

Senat Stanów Zjednoczonych będzie się składać z dwóch senatorów z każdego stanu, wybranych przez ludność na lat sześć; a każdy senator będzie mieć jeden głos. Wyborcy w każdym stanie będą mieć zdolność wyborczą stosowną dla najliczniejszego przedstawicielstwa legislatur państwa.

 

Jeżeli zdarzą się wakaty w reprezentacji któregoś stanu w Senacie, władza wykonawcza owego stanu wyda wezwanie do głosowania, ażeby je wypełnić: za zastrzeżeniem, iż legislatura stanu może upoważnić swoją władzę wykonawczą do mianowań tymczasowych, aż wyborcy wypełnią wakaty drogą elekcji zarządzonej przez legislaturę.

 

Poprawka ta nie będzie wpływać na elekcję lub kadencję senatora wybranego przed jej wejściem w życie jako część Konstytucji.

 

POPRAWKA XVIII

Dział 1. Po upływie roku od ratyfikacji tego artykułu, produkcja, sprzedaż, oraz transport napojów odurzających dla celów spożywczych, wewnątrz Stanów Zjednoczonych zarówno jak we wszelkich terytoriach podlegających ich jurysdykcji, a także do nich import bądź z nich eksport, są niniejszym zabronione.

 

Dział 2. Kongres oraz poszczególne stany będą mieć wspólnie zdolność zaprowadzić ten artykuł stosownymi przepisami.

 

Dział 3. Artykuł ten nie będzie mieć skutku, dopóki nie zostanie ratyfikowany jako poprawka do Konstytucji przez legislatury poszczególnych stanów, na sposób przewidziany w Konstytucji, a w ciągu siedmiu lat od daty przedłożenia go stanom przez Kongres.

 

POPRAWKA XIX

Dział 1. Obywatelom Stanów Zjednoczonych prawa do głosowania nie odmówią ani nie ograniczą z uwagi na płeć, ani Stany Zjednoczone, ani żaden stan.

 

Dział 2. Kongres będzie mieć zdolność zaprowadzić ten artykuł odpowiednimi przepisami.

 

POPRAWKA XX

Dział 1. Kadencje Prezydenta i Wiceprezydenta będą się kończyć w południe 20 dnia stycznia, a kadencje senatorów oraz reprezentantów w południe 3 dnia stycznia, w latach, w których kadencje te kończyłyby się także, gdyby ten artykuł nie został ratyfikowany; kadencje ich następców rozpoczną się odpowiednio.

 

Dział 2. Plenum Kongresu zbierze się przynajmniej raz każdego roku, a spotkanie takie rozpocznie się w południe 3 dnia stycznia, chyba że prawem wyznaczą oni inny dzień.

 

Dział 3. Jeżeli w czasie wyznaczonym na rozpoczęcie się kadencji Prezydenta, Prezydent elekt umrze, Prezydentem będzie Wiceprezydent elekt. Jeżeli wyboru Prezydenta nie uda się dokonać przed czasem wyznaczonym na rozpoczęcie się jego kadencji bądź Prezydent elekt nie uczyni zadość kryteriom, funkcje Prezydenta będzie pełnić Wiceprezydent elekt, aż kwalifikacje na Prezydenta zostaną spełnione; a Kongres może prawnie określić takie sytuacje, kiedy ani Prezydent elekt, ani Wiceprezydent elekt się nie kwalifikuje, oraz orzec, kto ma pełnić funkcje Prezydenta, czy też jakim sposobem wybrać taką osobę, a osoba ta działać będzie stosownie, do czasu aż Prezydent bądź Wiceprezydent się zakwalifikuje.

 

Dział 4. Kongres może prawnie określić sytuację śmierci którejkolwiek z osób, spośród których Izba Reprezentantów mogłaby wybrać Prezydenta, kiedykolwiek takie prawo wyboru by im przypadało, zarówno jak przypadek śmierci którejkolwiek z osób, spośród których Senat mógłby wybrać Wiceprezydenta, kiedykolwiek takie prawo wyboru miałoby przypadać Senatowi.

 

Dział 5. Działy 1 oraz 2 zyskają moc prawną w 15 dniu października, następującym po ratyfikacji tego artykułu.

 

Dział 6. Artykuł ten nie będzie mieć skutku, o ile nie zostanie ratyfikowany jako poprawka do Konstytucji przez legislatury trzech czwartych poszczególnych Stanów, w ciągu siedmiu lat od daty jego przedłożenia.

 

POPRAWKA XXI

Dział 1. Artykuł osiemnasty poprawki do Konstytucji Stanów Zjednoczonych jest niniejszym uchylany.

 

Dział 2. Transport czy import do któregokolwiek stanu, terytorium, lub posiadłości Zjednoczonych Stanów, dla dostawy tam czy użytku napojów odurzających wbrew tamtejszym przepisom, jest niniejszym zabroniony.

 

Dział 3. Artykuł ten nie będzie mieć skutku, o ile nie zostanie ratyfikowany jako poprawka do Konstytucji przez konwencje poszczególnych stanów, na sposób przewidziany w Konstytucji, w ciągu siedmiu lat od daty przedłożenia poszczególnym stanom przez Kongres.

 

POPRAWKA XXII

Dział 1. Nikt nie zostanie wybrany na urząd Prezydenta więcej niż dwa razy, a żadna osoba, która sprawowała urząd Prezydenta bądź pełniła jego funkcje przez czas dłuższy niż dwa lata kadencji, na którą ktoś inny został Prezydentem wybrany, nie zostanie sama wybrana na urząd Prezydenta więcej niż raz. Artykuł ten jednak nie będzie się stosować do osoby na urzędzie Prezydenta podczas proponowania artykułu w Kongresie; nie przeszkodzi też w trakcie kadencji żadnej osobie sprawującej urząd Prezydenta bądź pełniącej jego obowiązki, kiedy artykuł ten ma zyskiwać moc prawną, w sprawowaniu urzędu Prezydenta lub pełnieniu jego funkcji do końca owego terminu.

 

Dział 2. Artykuł ten nie będzie mieć skutku, o ile nie zostanie ratyfikowany jako poprawka do Konstytucji przez legislatury trzech czwartych indywidualnych stanów, w ciągu siedmiu lat od daty jego przedłożenia stanom przez Kongres.

 

POPRAWKA XXIII

Dział 1. Dystrykt stanowiący siedzibę rządu Stanów Zjednoczonych wyznaczy, na sposób przewidziany przez Kongres:

 

Liczbę elektorów Prezydenta i Wiceprezydenta równą liczbie całkowitej senatorów oraz reprezentantów w Kongresie, do jakiej ów dystrykt byłby uprawniony, gdyby był stanem, ale nie wyższą niż dla stanu najmniej ludnego; będą oni uzupełnieniem tych wyznaczonych przez stany, lecz będą uważani, dla celów dokonania wyboru Prezydenta oraz Wiceprezydenta, za elektorów mianowanych przez stan; a będą się oni spotykać w dystrykcie i sprawować obowiązki wyznaczane artykułem dwunastej poprawki.

 

Dział 2. Kongres będzie mieć zdolność zaprowadzić ten artykuł stosownymi przepisami.

 

POPRAWKA XXIV

Dział 1. Obywatelom Stanów Zjednoczonych prawa do głosowania w wyborach prymarnych bądź też innych, na Prezydenta lub Wiceprezydenta, czy też ich elektorów, lub na senatora bądź reprezentanta w Kongresie, nie odmówią ani nie ograniczą z uwagi na niezapłacony osobowy czy inny podatek, ani Zjednoczone Stany, ani żaden stan.

 

Dział 2. Kongres będzie mieć zdolność zaprowadzić ten artykuł stosownymi przepisami.

 

POPRAWKA XXV

Dział 1. W razie usunięcia Prezydenta ze stanowiska bądź jego śmierci, czy rezygnacji, Wiceprezydent stanie się Prezydentem.

 

Dział 2. Kiedykolwiek dojdzie do wakatu na stanowisku Wiceprezydenta, Prezydent nominuje Wiceprezydenta, a ów obejmie urząd po zatwierdzeniu większością głosów obydwu izb Kongresu.

 

Dział 3. Kiedykolwiek Prezydent przekaże aktualnemu Przewodniczącemu Senatu oraz Przewodniczącemu Izby Reprezentantów swoją pisemną deklarację, iż nie jest w stanie realizować upoważnień i obowiązków swego urzędu, do czasu aż nie przekaże im pisemnej deklaracji o treści przeciwnej, upoważnienia te i obowiązki sprawować będzie Wiceprezydent jako pełniący obowiązki Prezydenta.

 

Dział 4. Kiedykolwiek Wiceprezydent oraz większość, czy przełożonych departamentów wykonawczych, czy prawem wyznaczonego przez Kongres organu, przekażą aktualnemu Przewodniczącemu Senatu i Przewodniczącemu Izby Reprezentantów pisemną deklarację, iż Prezydent nie jest zdolny spełniać upoważnień i powinności urzędu, zaraz przejmie te upoważnienia i powinności Wiceprezydent, jako pełniący obowiązki Prezydenta.

 

Następnie, jeżeli Prezydent przekaże aktualnemu Przewodniczącemu Senatu oraz Przewodniczącemu Izby Reprezentantów swoją pisemną deklarację, iż ułomności już nie ma, wznowi on realizowanie upoważnień i obowiązków urzędu, o ile Wiceprezydent i większość, czy przełożonych departamentów wykonawczych, czy organu prawem przez Kongres powołanego, nie okażą w dni cztery, aktualnemu Przewodniczącemu Senatu oraz Przewodniczącemu Izby Reprezentantów, swojej pisemnej deklaracji, iż Prezydent nadal nie jest zdolny realizować upoważnień i obowiązków swojego urzędu. Wówczas rozstrzygnie kwestię Kongres, a spotka się dla tego celu w czterdzieści osiem godzin, jeśli poza sesją. Jeżeli Kongres, w dwadzieścia jeden dni od otrzymania deklaracji pisemnej owego drugiego rodzaju, a gdy poza sesją, w dwadzieścia jeden dni po wymaganym spotkaniu, stwierdzi dwoma trzecimi głosów obydwu izb, iż Prezydent nie jest zdolny realizować upoważnień i obowiązków swego urzędu, Wiceprezydent nadal będzie je sprawować jako pełniący obowiązki Prezydenta; w innym razie, Prezydent ponownie obejmie upoważnienia i obowiązki swego urzędu.

 

POPRAWKA XXVI

Dział 1. Obywatelom Stanów Zjednoczonych prawa do głosowania nie odmówią ani nie ograniczą z uwagi na wiek, ani Zjednoczone Stany, ani żaden stan

 

Dział 2. Kongres będzie mieć zdolność zaprowadzić ten artykuł stosownymi przepisami.

 

POPRAWKA XXVII

Żaden przepis zmieniający uposażenie senatorów bądź reprezentantów za sprawowanie mandatu nie nabierze mocy przed kolejnymi wyborami przedstawicielskimi.

Advertisements